ADHD op de stageplaats of het werk

ADHD heeft grote invloed op je manier van werken. Vaak wordt van ADHD’ers gezegd dat het mensen zijn van ‘twaalf ambachten en dertien ongelukken’. Dat is heel unfair, omdat het afwijkende gedrag wordt veroorzaakt door de stoornis. Uit onderzoek is overigens ook gebleken dat veel mensen met ADHD onder hun opleidingsniveau werken of dat ze geen opleiding hebben gevolgd die overeenkwam met hun intelligentie. Ze werken dus vaak onder hun kunnen. Maar er zijn ook ADHD’ers die heel goed functioneren omdat ze op een plek zitten waar ze de voordelen van ADHD – want echt, die zijn er ook! – goed kunnen gebruiken. ADHD’ers zijn bijvoorbeeld vaak heel creatief en enorm gedreven en dat komt in veel beroepen juist uitstekend van pas.

Heb je het gevoel dat er in je werk bepaalde knelpunten zijn die te maken hebben met het feit dat je (mogelijk) ADHD hebt? Hier dan een aantal tips:

  • Gooi het open op je werk. Vertel je stagebegeleider of werkgever en je medestudenten of collega’s dat je (mogelijk) ADHD hebt. En als je ervoor behandeld wordt, zeg dat er dan bij. Leg uit wat ADHD is en vertel welke voor- en nadelen daaraan verbonden zijn (zie ook het hoofdstuk ‘Hoe vertel je het aan anderen?’). Voordelen zijn bijvoorbeeld dat je snel denkt snel en vaak goede ideeën hebt. Vertel ook de nadelen: dat je de neiging hebt om anderen in de rede te vallen en dat je structuur nodig hebt. Leg uit dat jij altijd degene bent die koffie haalt omdat je af en toe even niet meer kunt stilzitten. En vertel ook dat je moeite hebt met onrustige situaties omdat je je dan nog minder goed kunt concentreren. Vertel dat je begrip hebt voor het feit dat jij je collega’s soms ergert, maar dat jouw gedrag het gevolg is van de ADHD. Je hoeft je dus nooit te excuseren voor de ADHD zelf, want het is niet jouw schuld dat je het hebt. Van de andere kant mag je ADHD ook nooit als excuus gebruiken om verantwoordelijkheden te ontlopen!
  • Zorg voor goed overleg en houd de communicatie naar je stagebegeleider of baas en je medestudenten of collega’s open. Zo mag je best vragen of je een rustige werkplek kunt krijgen, omdat dat je helpt je te concentreren.
  • Een ADHD’er heeft veel baat bij structuur en duidelijkheid. Zorg voor een duidelijke dagindeling, zodat je houvast hebt. Zorg dat er vaste tijden voor vaste taken staan. Natuurlijk kan dat niet in elke functie, maar vaak zijn er meer mogelijkheden dan je denkt!
  • Doe vooral niet al te moeilijk over je ADHD. Dat is nergens voor nodig. Wees gewoon open en eerlijk, relativeer het af en toe een beetje en bedenk dat humor wonderen doet. Daarmee win je aan respect en zorg je ervoor dat anderen je positief benaderen.
  • Probeer zoveel mogelijk over ADHD te weten te komen. Iedere ADHD’er is anders; het uit zich op duizenden verschillende manieren. ADHD levert weliswaar beperkingen op, maar het heeft ook voordelen! Er zijn heel wat beroemdheden met ADHD die veel succes hebben.
  • Richt je vooral op je sterke punten en zet die zo veel mogelijk in. Weet waar je goed in bent en blijf positief!

Praktische tips bij aandachtsen concentratieproblemen:

  • Probeer elke werkdag een paar uur te plannen waarin je niet wordt gestoord, bijvoorbeeld aan het begin of eind van de werkdag. 
  • Laat je niet storen door de telefoon, maar zet de voicemail aan. Reserveer per dag voldoende tijd om iedereen terug te bellen.
  • Doe hetzelfde met e-mail: lees en beantwoord je berichten op een vast moment van de dag en laat je daarbuiten niet afleiden door de piepjes van de inkomende berichten. Je kunt die pieptoon overigens ook uitzetten.
  • Heb je een kamer alleen, doe de deur dan af en toe dicht.
  • Word je afgeleid door geluid om je heen, gebruik dan oordopjes of een koptelefoon of zoek een kamer waarin je alleen kunt werken.
  • Houd je bureau netjes; dat leidt minder af.
  • Als je dingen gemakkelijk vergeet, schrijf dan veel op, maak lijstjes, bijvoorbeeld in een dagplanner.
  • Vraag mensen om te overleggen per e-mail; dan heb je altijd een herinnering.
  • Zeg niet op alles direct “ ja” maar kijk eerst of je het kunt en of je tijd hebt.

Praktische tips bij hyperactiviteit (overbeweeglijkheid/ druk gedrag) en impulsiviteit (ondoordacht gedrag):

  • Onderbreek je werk regelmatig: ga iets te drinken halen, loop even rond, haal de post.
  • Zorg voor voldoende lichaamsbeweging.
  • Neem tijdens vergaderingen of lessen een schrijfblok mee en maak aantekeningen.
  • Schrijf tijdens lessen of vergaderingen de punten op die in je opkomen, zodat je de leerkracht of spreker niet steeds onderbreekt maar later je punt kunt maken.
  • Houd iets in je hand als je met iemand overlegt, bijvoorbeeld Tips: Praktische tips bij hyperactiviteit (overbeweeglijkheid/ druk gedrag) en impulsiviteit (ondoordacht gedrag) Tips: Tips voor je stagebegeleider/ leerkracht of werkgever een beker of een pen. Te veel gefriemel of getik kan namelijk storend zijn voor anderen.
  • Heb je een risicovolle stage of beroep? Zorg dan voor goede veiligheidsmaatregelen. Als die er onvoldoende zijn, attendeer je werkgever er dan op.
  • Maak een lijstje met de belangrijkste werkzaamheden of doelen voor de dag/week/maand. Bespreek dit eventueel met klasgenoten, medestudenten, collega’s of met je leidinggevende om te voorkomen dat je tussentijds toch klusjes oppakt die minder noodzakelijk maar wel tijdrovend zijn.

Tips voor je stagebegeleider/ leerkracht of werkgever:

  • Zorg voor een plaats vooraan in de klas of een werkplek alleen.
  • Zorg voor hulp bij de planning en organisatie, zoals bijvoorbeeld bij administratie.
  • Geef enkelvoudige, korte opdrachten.
  • Geef de instructies op papier.
  • Bied hulp bij het inplannen en het bepalen van prioriteiten (wat belangrijk is en wat minder/niet).